inleiding genetica
de basisbegrippen van de erfelijkheid

inleiding erfelijkheid

Om erfelijkheid te begrijpen is wat kennis van genetica nodig. In iedere cel zijn chromosomen in de celkern aanwezig, deze bevatten de informatie waardoor een plant, dier of mens er op een bepaalde manier uit ziet. Van chromosomen zijn er altijd twee, één afkomstig van de vader en één van de moeder. Het deel van een chomosoom dat een bepaalde eigenschap geeft wordt gen (meervoud genen) genoemd, bijvoorbeeld: het gen voor rood haar of het gen voor blauwe ogen. De plek waar dit gen zich bevindt op het chromosoom wordt locus (meervoud loci) genoemd.

Mendel

Veel genen zijn ontdekt en beschreven door de monnik en wetenschapper Mendel, die de eerste was die zich hier systmatisch mee bezig hield. Clarence C. Little schreef het standaardwerk "The inheritance of Coat Color in Dogs" (1957) en ik gebruik de letters die hij aan de verschillende kleur-genen gaf.

dominant of recessief

Een gen kan dominant of recessief zijn, als beide genen aanwezig zijn zal in uiterlijk alleen het dominante gen te zien zijn. We schrijven dominante genen met een hoofdletter, recessieve genen met een kleine letter. Niet altijd is er sprake van dominant en recessief, soms geeft de combinatie van twee verschillende genen een eigenschap die tussen de twee andere in ligt, dit wordt een intermediare eigenschap genoemd. In sommige bloemen komen de kleuren rood en wit voor, een bloem met het gen voor rood èn het gen voor wit heeft ziet er dan roze uit.
Sommige genen kunnen de werking van andere genen beïnvloeden, waardoor een bepaalde eigenschap alleen te zien is als een andere eigenschap ook (of juist niet) aanwezig is. Dit wordt epistasie genoemd. Ook bestaat er nog onvolkomen dominantie waarbij de recessieve eigenschap als het ware door de dominante eigenschap heen te zien is, dit zou het geval kunnen zijn bij de rode gloed die bij sommige zwarte Chow Chows te zien is.

terminologie

Het uiterlijk wordt fenotype genoemd, de genetische werkelijkheid genotype.
Zijn voor een eigenschap beide genen hetzelfde, dan wordt dit homozygoot genoemd. Zijn de genen verschillend (en zien we in het uiterlijk alleen de dominante eigenschap), dan noemen we dit heterozygoot voor deze eigenschap. De verschillende genen voor een bepaalde eigenschap heten allelen. Alle allelen van een bepaald gen samen worden een reeks genoemd.

Ik hoop dat deze uitleg voldoende is om de volgende pagina's te begrijpen. Als er nog vragen zijn dan kunt u een e-mail met de vraag naar info (at) xin-feng.nl sturen.

bronnen

De volgende pagina's over kleur en vacht vererving zijn een samenvatting van de betreffende hoofdstukken uit het boek "De Chow Chow in Nederland", geschreven door Janneke Leunissen - Rooseboom, zij baseerde dit op informatie van Mona Selbach uit Noorwegen.
Dit heb ik aangevuld met recente informatie over dit onderwerp, die ik van een specialist in kleur genetica Sheila M. Schmutz Ph.D. ontving. Zij werkt bij de Universiteit van Saskatchewan en heeft een website over dogcolors.

kleur en vacht

deze pagina is gewijzigd op:
4 maart 2012
© Anita Meulstee

Valid CSS Valid XHTML 1.0 Strict HOME | sitemap | vrijwaring | contact
© Anita Meulstee